Nieuwe beloning

Ons beloningssysteem maakt ons materialistisch. We worden geleerd dat wanneer je hard werkt, je in ruil hiervoor mooie spullen kunt kopen. Je beloning is extrinsiek (van buitenaf).

Geld maakt ons allemaal gek. We zien het verdienen ervan als doel op zichzelf en verliezen onszelf in het beloningssysteem. We zijn bereid extreme ongelijkheid te integreren in onze samenleving, omdat we verslaafd zijn aan de beloning.

Rechtse partijen roepen kreten als ‘..maar we hebben er toch ook harder voor gewerkt’. Dat is denk ik a) lang niet altijd waar, aangezien een bankier niet per se harder werkt dan een zelfstandige timmerman die probeert rond te komen en b) nog veel belangrijker, je gaat er automatisch van uit dat hard werken beloont dient te worden met een grotere som geld. En daar gaat het mis.

Scheve beloning

Het huidige beloningssysteem bevordert een groeiende ongelijkheid op basis van wat je gegeven is aan: opvoeding, intellect en bovenal, geluk. Zij die toevallig slim genoeg zijn om een interessante app te ontwikkelen en uit de 100 mensen met hetzelfde type idee, de mazzel hebben dat de timing goed is en de juiste connecties aanwezig zijn, zij pakken de 99% beloning en de 1% kliekjes zijn voor de overige 99.

Goede ideeën die voortvloeien uit onze maatschappij worden beloond, maar slechts een select groepje profiteert. Zij die net wat slimmer werken of meer mazzel hebben, pakken 99% van het beloningssysteem en laten de rest in relatieve armoede achter.

Ruim 700.000 mensen in het welvarende Nederland leven onder de armoedegrens en 1 op de 8 Nederlandse kinderen groeit op in armoede. Dit allemaal omdat we niet genoeg om dit deel van de populatie geven. Niet als collectief en niet als individuen.

Nieuwe mindset

Mijns inziens kunnen we dit gaandeweg oplossen door onze mindset te veranderen. We hebben een nieuw beloningssysteem nodig, een intrinsiek (van binnenuit) beloningssysteem: voldoening.

Want de grap is, we werken nu om meer spullen te kopen, meer reizen te maken, et cetera, terwijl de reden dat we al die dingen doen, is omdat we daarmee gelukkig willen zijn. En laat me je één geheimpje verklappen: voldoening is de beste vorm van geluk die er is. De beste bron van geluk? Andere mensen helpen.

We moeten terug naar een egocentrische samenleving rondom voldoening. Waarin iedereen anderen helpt om er zelf beter van te worden. Want de aard van het beestje gaan we niet veranderen. We doen dingen vanuit intrinsieke motivatie en we vinden onszelf het allerbelangrijkste. Laten we dat gegeven gebruiken en egocentrisch anderen helpen om er zelf gelukkig van te worden.

Anderen helpen

Met helpen bedoel ik niet dat andere ‘arme’ mensen afhankelijk van je worden, in tegendeel, daarmee worden de arme mensen alleen maar armer in termen van ons nieuwe beloningssysteem. Van volledig afhankelijk zijn wordt niemand gelukkig.

We kunnen anderen helpen door het oude beloningssysteem geen factor meer te laten zijn. Geld moet een gegeven zijn, geen afhankelijkheid. In ieder geval genoeg geld waarmee je ruim boven de armoedegrens zit. Geen dagelijkse strijd meer om te moeten overleven. Want ook dan ontstaat er ruimte voor voldoening bij de ‘armere’ mensen.

Moeten hierdoor de belastingen omhoog? Misschien wel. Moet er geld worden vrijgemaakt voor een degelijk universeel basisinkomen? Zeker weten! We hebben een nog beter systeem nodig, dat armoede elimineert en basiszekerheid faciliteert.

Tijd voor verandering

Onze maatschappij is al ver gePavlov’d binnen het huidige beloningssysteem van geld, waardoor we bij het geluid van geld al beginnen te kwijlen. En daar gedeeltelijk afstand van doen, stel je voor, daar heb ik toch hard voor gewerkt?

We dromen allemaal van grotere huizen en mooie lange verre reizen. En daar is allemaal veel geld voor nodig, dat klopt. Dus het begint met het kritisch kijken naar je eigen mindset. Haal je je voldoening intrinsiek of extrinsiek? Maak je keuzes vanuit waarom wel of waarom niet? Durf je zelf simpeler te leven om daarmee anderen de kans te geven op ook een simpel leven.

Verlies jezelf niet in excuusjes. Ik merk bij mezelf opkomen bijvoorbeeld: “maarja, die arme mensen hebben allemaal drugsproblemen en dan gaat daar alleen maar meer geld naartoe”. Problemen zullen er altijd zijn, maar die kunnen we gaandeweg tackelen.

Misschien gaat er inderdaad wel meer geld naar drugs in eerste instantie. Ook zij zijn gePavlov’d. Maar tegelijkertijd is drugs een uitvlucht, een manier om de continue strijd van overleven even te verzachten. En wij kunnen deze honger naar drugs stoppen door hun leven te verzachten.

Uiteindelijk gaat het allemaal om ons waardesysteem. Kiezen we voor een daadwerkelijke samenleving of kiezen we voor een slap aftreksel ervan waarin de ongelijkheid steeds verder toeneemt.

De tijd haalt ons vanzelf in

Als we onze mindset niet veranderen, dan haalt de tijd ons vanzelf in. Werk zoals we het nu kennen gaat veranderen. We gaan richting een geautomatiseerde samenleving. Een groot deel van de banen zal gaan verdwijnen, omdat robots dit beter kunnen.

In deze toffe tool kun je zelf zien hoe groot de kans is dat jij vervangen gaat worden. We gaan naar een wereld waarin er te weinig betaald werk is en waar geld dus op een andere manier gedistribueerd dient te gaan worden. Bijvoorbeeld via een universeel basisinkomen.

En dus blijft er een vraagstuk over: waar halen we dan onze voldoening vandaan? Hoe halen we voldoening zonder geld? Door waarde te blijven toevoegen voor anderen!

En we hebben nu nog mooi de tijd om hiermee te oefenen.

Nieuwe inspiratie

Schrijf je in en ontvang maandelijks de laatste teksten en gedichten van de man zonder jas :-)